ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ਤੇਲ

Forex Reserves ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ? Forex Reserves (ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ) ਉਹ ਦੌਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ (ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ RBI) ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 🇺🇸 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ (ਖਾਸ ਕਰ US Dollar) 🥇 ਸੋਨਾ (Gold) 📄 IMF ਦੇ SDR ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸਾਸੇ ਇਹ ਭੰਡਾਰ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ — ਦਰਾਮਦ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ, ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਢਾਲ ਵਜੋਂ। ਭਾਰਤ ਦੇ import ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸਾਲਾਨਾ $123 ਅਰਬ ($123 ਅਰਬ = ਲਗਭਗ ₹10,27,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਯਾਨੀ ਦਸ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ!)ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸੋਨਾ ਸਾਲਾਨਾ $72 ਅਰਬ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਔਸਤਨ: $123 ਅਰਬ ÷ 12 = ~$10 ਅਰਬ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਯਾਨੀ ਲਗਭਗ ₹85,000 ਕਰੋੜ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ 'ਤੇ! ਅਤੇ ਹੁਣ Iran ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਕਿੰਨੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ $105 ਪ੍ਰਤੀ Barrel ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੈ — ਭਾਵ ਲਗਭਗ ₹10,000 ਪ੍ਰਤੀ Barrel। Iran ਜੰਗ ਕਾਰਨ 1 ਮਈ ਨੂੰ ਇਹ $111 ਤੱਕ ਵੀ ਗਈ। Barrel ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? 1 Barrel = 159 ਲਿਟਰ ਭਾਵ ₹10,000 ÷ 159 = ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਭਾਅ ~₹63 ਪ੍ਰਤੀ ਲਿਟਰ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Refining + Transport + ਸਰਕਾਰੀ ਟੈਕਸ ਲੱਗਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਪੰਪ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ₹95-100 ਤੱਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 📍 ਕੱਚਾ ਤੇਲ (Crude Oil) ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੱਬੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਕਾਲਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ — ਪਹਿਲਾਂ Refinery ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਕੀ-ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ? ⬇️ ਪੈਟਰੋਲ ,ਡੀਜਲ, ਐਲ ਪੀ ਜੀ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਜੈਟ ਫਿਊਲ ਆਦਿ। ਨੋਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਲੈਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਲੈਕਟਰੋਕਿਸ ਅਤੇ ਖਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਕੀ ਹੈ? ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ — ਤੇਲ, ਸੋਨਾ, ਅਤੇ ਖਾਦ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਨਿਰਭਰਤਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, Forex Reserves ਦਾ ਦਬਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹੇਗਾ। ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਸਾਲਾਨਾ ਤੇਲ 'ਤੇ ਜੋ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ + ਸਿਹਤ ਦੇ ਬਜਟ ਤੋਂ 5 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਸਾ ਜਾਂਦਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਭਾਰਤ ਤੇਲ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦਾ — Saudi Arabia, Russia, Iraq ਤੋਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਭੁਗਤਾਨ US Dollar ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ Forex Reserves ਖਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ 💡 ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 85% ਤੇਲ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ।